Kategoriler
Genel

Huma Kuşu

Huma kuşu köken olarak eski Türklere kadar dayanmaktadır. Nerede ise binlerce yılda bu zamana kadar efsaneler içerisinde varlığını sürdüren kuş türlerinden bir tanesi olmaktadır. Farklı Türk boyları içerisinde olan durumlardan her ne kadar farklı yorumlamaları ile yer alanlar olsa bile ortak inanışlar bulunmaktadır. Bu kuş nereye konar ise konsun oraya mutluluk getirecek olduğuna inanılan bir durum olmaktadır. Efsanelere göre bu kuşun her ne kadar herkes tarafından bilinen bir yapısı olsa bile yine de gözle görülmesine imkan yoktur. Görülmesine imkan olmayacak kadar yükseklerde yer alan bu kuş ayaklarının olmağı da söylenen durumlardan bir tanesidir.

Mitoloji İçerisinde Huma Kuşu

Mitolojide huma kuşu türüne benzeri olan figürler de yer almaktadır. Bu güne kadar bu ismi ile anılıyor olsa bile Türk efsanelerine bakılacak olduğu zaman eşine de Umay ismi verilmiştir. Umay eski Türklerin yaşadığı zamanlarda evlerin huzurlu olmasından ve mutluluklarından sorumlu olan bir tanrı görevindeydi.

Bazı Türkçe lehçeleri içerisine bakılacak olduğu zaman ise Kumay, Humay isimleri ile de anılması dikkatleri çeker. Umay her nasıl gittiği her yere hem huzur hem de mutluluk götürmesi ile bilinen bir kuş olsa da sadece eş olarak tek kendisi değildir. Huma da Umay gibi. Her nereye giderse gittiği her yerde konduğu her noktada huzur ve mutluluk olurmuş. Bu da efsane kökeninde daha iyi anlaşılmaktadır. Bu noktaların dışında kalan durumlardan bir tanesi de Yunan efsanelerine göre Phoneix ( Feniks ), Arap efsaneleri içerisinde ise Anka kuşu, Uzakdoğu ile beraber Ön Asya ülkeleri içerisine bakılacak olur ise burada da Tanniao, Rokh, Simurg gibi isimler ile de anılanlar arasındadır. Aynı nitelikler ile bilinen birçok farklı ismi olan bu kuş figürleri yerini almaktadır.

Farsça Kökenli Huma Kuşu

Huma Farsça kökenli olan kelimelerden bir tanesi olmaktadır. Fakat yapılan araştırmalar ve açıklamalar incelenecek olduğu zaman hem Umay hem de Huma kelimeleri arasında bariz bir ortak köken olduğu dikkatleri çeker. Her ne kadar Huma kelimesi Farsça kökenli olarak yer alıyor olsa bile Huma isminde Hu bir yandan da Arapça’da ruh anlamına gelmektedir. Su anlamına da gelen ‘ma’ ile hecelerin bir araya gelmesinde oluştuğuna da inanılır. Her ne kadar bu durum çok kez dile geliyor olsa bile yine de kabul görmüş olan durumlardan bir tanesi de olamıyor.

Türk Kültüründe Huma Kuşu

Türk kültürü içerisinde huma kuşu için pek çok inanış vardır. Bu huzur ve mutluluk getirmesi ile ilgili olan inanış asla sınırlı bir yapıya sahip değildir. Oldukça geniş kitlelere kadar yayılan bir yapısı da yer almaktadır. Bu inanışlara göre aslında huma kuşunun gölge noktasına gelen isimler ya padişah olacaktır. Ya da o devletin refaha girecek olduğuna işaret ederek onların güçlenecek olduğunu da gösterirdi. Bu inanışların yer alması ile aslında Huma devlet kuşu ya da bir yandan da talih kuşu gibi isimler ile alınması bilinirdi. Bu tabirler de aslında o günden bu güne kadar varlığını sürdürmeyi başaran anımsama şekillerinden bir tanesi olmayı başarmıştır.

Devlet Hayatı Üzerinde Huma Kuşu

Devlet hayatı üzerinde huma kuşu siyaset, din, devlet ya da farklı inanç yönünde etkileri ile de yerini almaktadır. Bu da devlet üzerinde çok farklı etkileri olmasına neden olmuştur. Sadece bu kadarı ile de değil bir yandan da Türk edebiyatı da huma kuşu için birçok farklı alan açmıştır. Bu figüre oldukça sık rastlamak da dikkatleri çeken noktalardan biridir. Tahminler arasında yer alacağına göre eski Türklere göre bu kültürde yer alan isimlerin deyişlerine ( daha çok umay ismi ile ) rastlamak da mümkün olacaktır.

İlerleyen süreçlerde ise önce Selçuklular sonra da Anadolu içerisine geçme adımları tamamlandıktan sonra Türk halk şiiri içerisinde Huma kuşu olarak kullanılması da mümkün olan durum oldu. Bunların ardından Arap ve Fars edebiyatının da baskın bir hal alması ile saray çevresi için geliştirilen divan edebiyatında yerini almıştır. Bu da Huma figürünün kısmen de olsa terk edilmesi ve bunun yerine Arap veya da Fars kültürleri içerisinde olan figür ve benzetmeler yerini almıştır. Bu benzetmeler ile daha çok gül, bülbül gibi en çok kullanılan kalıplar olarak yerini almayı da başarmıştır.

Günümüzde Huma Kuşu

Günümüzde huma kuşu hala yerini korumaktadır. Bu gün bile hala Anadolu içerisinde birçok farklı yöre içerisinde hikayeler yerini almaktadır. Bu da aslında Huma kuşu adı ile olmasa bile ya talih kuşu ya da devlet kuşu gibi tabirler ile yerini almayı başarmaktadır. Eski Türk kültürü içerisinde hayatımıza kazandırmayı başarmış olduğumuz kelimeler hala yaşadığını göstermek bu noktada belli oluyor. Bu temel olarak kullanılan figürlerden bir tanesi olarak dikkatleri çekmiştir. Şu an birçok farklı olarak yer alan Anadolu türküleri içerisinde, İran hava yollarına ait olan arma içerisinde, Özbekistan’a ait olan devlet armasında da bu kuşun figürleri yer almaktadır. Bu da bir kuş figürünün ne kadar etkili bir şekilde hayatımıza girdiğini göstermemizdeki önemli etkilerden bir tanesi de olmuştur demek doğru olacaktır.  

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir